Χαρούκι Μουρακάμι : "1Q84", Βιβλίο Ι, ΙΙ & IΙI" (παρουσίαση τριλογίας)

Παρουσίαση Βιβλίου Ι
Παρουσίαση Βιβλίου ΙΙ
Παρουσίαση Βιβλίου ΙΙΙ

Μια πληρωμένη δολοφόνος που μεγάλωσε από γονείς που ανήκαν σε θρησκευτική αίρεση.
Ένας πρώην αθλητής του Τζούντο, νυν μαθηματικός και επίδοξος συγγραφέας.
Και οι δύο ζουν μία μοναχική ζωή και  αναζητούν  ο καθένας τον άλλο, τον μοναδικό παιδικό τους έρωτα, χωρίς καν να το ξέρουν.

Μια νέα κοπέλα που μιλάει και συμπεριφέρεται παράξενα, κόρη ηγέτη ενός θρησκευτικού κοινοβίου.
Ένας παράξενος ιδιωτικός ντετέκτιβ, δύο αλλόκοτοι μπράβοι, μία κυρία του υψηλού κόσμου με τον σωματοφύλακα της, μια αστυνομικός, ένας υπάλληλος εκδόσεων.

Δύο φεγγάρια, παράξενα ανθρωπάκια και η χρυσαλλίδα του αέρα.

Όλα τα  παραπάνω και πολλά άλλα συνθέτουν αυτόν τον παράξενο κόσμο του «1Q84» αυτής της «Πόλης των γάτων», που δημιούργησε ο Χαρούκι Μουρακάμι.

Ο Ελληνικός εκδοτικός οίκος που ανέβαλε την έκδοση του «1Q84» στην Ελληνική γλώσσα, χαρακτήρισε αυτήν την μυθιστορηματική τριλογία ως το πολυσυζητημένο magnum opus του Ιάπωνα συγγραφέα. Πράγματι, σε ότι αφορά το πολυσυζητημένο δεν έχει άδικο, αφού η τριλογία αναμένονταν καιρό όχι μόνο από τους φίλους του Μουρακάμι αλλά και από τους  απανταχού βιβλιόφιλους, τουλάχιστον όσους εκτιμούν το συγκεκριμένο είδος που εγώ θα ονομάσω «μυθιστορηματικό παραμύθι για ενηλίκους». Σε ότι έχει να κάνει με το αν πρόκειται για το καλύτερο έργο του Μουρακάμι δεν έχω άποψη καθώς «συναντήθηκα» πρώτη φορά μαζί του, αλλά σαφώς είναι πλέον το πιο γνωστό έργο του και μάλιστα σε εξαιρετικά μικρό χρονικό διάστημα από την έκδοση του υπερπήδησε σε δημοτικότητα παλαιά κλασσικά έργα του. Βεβαίως σε αυτό έπαιξε ρόλο και η τεράστια προβολή που έλαβαν τα βιβλία τόσο στο εξωτερικό όσο και στην Ελλάδα και δημιουργήσαν τεράστιες προσδοκίες.

Ο όρος τριλογία, ο οποίος ίσως και να μην είναι σωστός για το συγκεκριμένο έργο, έχει να κάνει μόνο με το ότι πρόκειται για τρία βιβλία. Δεν πρόκειται για τρείς διαφορετικές ιστορίες οι οποίες συνδέονται μεταξύ τους, ούτε καν για κάποιες ιστορίες οι οποίες αποτελούν η μία συνέχεια της άλλης. Πρόκειται για μία και μοναδική ιστορία ή οποία θα μπορούσε κάλλιστα να είναι σε ένα μεγάλο βιβλίο. Έτσι οδηγούμαι στο αυθαίρετο συμπέρασμα ότι ο λόγος του διαχωρισμού σε τρία βιβλία είναι καθαρά εμπορικός. Διαθέτει κανείς πιο εύκολα τα 18,80 ευρώ που κοστίζει λιανική το πρώτο βιβλίο και αν σου αρέσει μετά είσαι σε αδιέξοδο οπότε θα δώσεις τα χρήματα που είναι περίπου τα ίδια για το δεύτερο βιβλίο και τέλος για το τρίτο. Ενώ αν ήταν σε ένα μεγάλο τόμο 1300 σελίδων όπως για παράδειγμα το «2666» του Μπολάνο θα έπρεπε να δώσει κανείς άπαξ 30 -35 ευρώ πράγμα που αποφασίζεται μάλλον πιο δύσκολα. Έτσι είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι τα βιβλία δεν διαβάζονται αυτόνομα, παρά μόνο όλα μαζί και με την σωστή σειρά.

Οι Japan Times έγραψαν ότι πρόκειται για ένα έργο μέσα από το οποίο ο αναγνώστης μπορεί να εντρυφήσει στην Ιαπωνική κουλτούρα. Η αλήθεια είναι ότι ο αναγνώστης θα έρθει σε επαφή με πολλά στοιχεία της σύγχρονης καθημερινότητας της Ιαπωνίας όσο και με στοιχεία της παράδοσης αυτού του διαφορετικού λαού, τουλάχιστον για εμάς τους δυτικούς. Από τις διατροφικές συνήθειες έως τις πολιτικές απόψεις και από  ιστορικά γεγονότα έως τις συνθήκες εργασίας, θα περάσουν μπροστά μας με διακριτικότητα, άρρηκτα δεμένα με την πλοκή και χωρίς να έχουν εισέλθει στο κείμενο με το ζόρι. Τα στοιχεία αυτά κάνουν το μυθιστόρημα ενδιαφέρον και ξεχωριστό, τουλάχιστον σε σχέση με τα κλασσικά μυθιστορήματα με τις συνηθισμένες για εμάς δυτικές εικόνες.

Ο Μουρακάμι χρησιμοποιεί μικρά κεφάλαια εναλλάξ, ένα για κάθε ήρωα, κάτι το όποιο κάνει την ανάγνωση ξεκούραστη και γρήγορη.  Οι περιγραφές και οι διάλογοι βρίσκονται  σε πλήρη ισορροπία, ενώ το ύφος κινείται «λυρικά» δίνοντας έντονα συναισθήματα παράλληλα με ένα εξαιρετικό γλωσσικό παιχνίδι.

Η ισορροπία μεταξύ του φανταστικού και του πραγματικού έχει δυσδιάκριτα  όρια δίνοντας μία δόση σουρεαλισμού κάτι που κρατά ως το τέλος του βιβλίου.  Εξαιρετική είναι και η ισορροπία μεταξύ συναισθημάτων, λυρισμού και έρωτα, με δολοπλοκίες, δολοφονίες και μυστήριο.

Πρόκειται για εκείνα τα βιβλία που σε βάζουν μέσα τους, που δεν θέλεις να τα αφήσεις, και που πάντα αναρωτιέσαι για την τύχη των ηρώων πολύ καιρό μετά.

Όμως ο  Μουρακάμι κατάφερε κατ εμέ το πιο σημαντικό. Να γράψει ένα μυθιστόρημα το οποίο ρέει αβίαστα και δεν «εκβιάζει» τον αναγνώστη πώς να νιώσει αλλά του δίνει το δικαίωμα  να βιώσει την ιστορία όπως αυτός θέλει.

"1Q84" ΒΙΒΛΙΟ ΙII, Χαρούκι Μουρακάμι

Η παρακάτω παρουσίαση αν και δεν αποκαλύπτει κρίσιμα στοιχεία για την πλοκή, εντούτοις είναι καλό να διαβαστεί από όσους έχουν διαβάσει το πρώτο και το δεύτερο βιβλίο ή έστω τις παρουσιάσεις αυτών.

To τρίτο βιβλίο της τριλογίας «1Q84» του Χαρούκι Μουρακάμι αποτελεί συνέχεια του δεύτερου βιβλίου και δεν διαβάζεται αυτόνομα. Αν ο αναγνώστης ενθουσιάστηκε με το πρώτο και το δεύτερο βιβλίο τότε σίγουρα θα προχωρήσει προς το τρίτο βιβλίο το οποίο ολοκληρώνει την τριλογία και την πλοκή του έργου.

Η Αoμάμε και ο Τένγκο θα συνεχίσουν να αναζητούν ο ένας τον άλλον, αλλά στην αναζήτηση τους αυτή θα εμπλακεί και ένα τρίτο πρόσωπο τα οποίο είχε εμφανιστεί στο παρελθόν και τίποτα τότε δεν πρόδιδε τον σημαντικό ρόλο που θα διαδραματίσει. Η αναζήτηση θα γίνει ανελέητη, ο ρυθμός γρήγορος και σε πολλά σημεία καταιγιστικός, ενώ το μυστήριο θα κορυφωθεί πριν ο Μουρακάμι κλείσει το παραμύθι του.

Η γραφή είναι εξίσου εντυπωσιακή με τα άλλα βιβλία, αλλά πιο κοφτή, λιγότερο αφηγητική, με περισσότερη αγωνία και σκηνές δράσης. Παρόλα αυτά ο Μουρακάμι καταφέρνει να κρατήσει τα συναισθήματα δυνατά και να  φέρει σε μία αξιοζήλευτη ισορροπία τον έρωτα με την δράση, το μυστήριο, με το συναίσθημα και την διάσταση ενός παραμυθιού με τον πραγματικό κόσμο.

"1Q84" ΒΙΒΛΙΟ ΙI, Χαρούκι Μουρακάμι

Η παρακάτω παρουσίαση αν και δεν αποκαλύπτει κρίσιμα στοιχεία για την πλοκή, εντούτοις είναι καλό να διαβαστεί από όσους έχουν διαβάσει το πρώτο βιβλίο ή έστω την παρουσίαση αυτού.

To δεύτερο βιβλίο της τριλογίας «1Q84» του Χαρούκι Μουρακάμι αποτελεί συνέχεια του πρώτου βιβλίου και δεν διαβάζεται αυτόνομα. Αν ο αναγνώστης ενθουσιάστηκε με το πρώτο βιβλίο τότε σίγουρα θα προχωρήσει προς το δεύτερο βιβλίο καθώς με τον όρο συνέχεια εννοούμε κυριολεκτικά την συνέχεια της ιστορίας, η οποία κόπηκε απότομα στο πρώτο βιβλίο.

Η Αομάμε και ο Τέγκο αρχίζουν πλέον να αντιλαμβάνονται την ύπαρξη ενός παράλληλου κόσμου και τους είναι σαφές αρχικά στην πρώτη και μετά στον δεύτερο ότι σιγά σιγά έχουν βγει από το 1984 και ζουν πλέον στο 1Q84. Το σχέδιο της Αμομάμε με την βοήθεια της «κυρίας» θα έχει μια απρόσμενη εξέλιξη ενώ ο Τέγκο θα μπερδευτεί ακόμη περισσότερο μέσα σε αυτόν τον διαφορετικό κόσμο και σε αυτό θα τον βοηθήσει η Φουκαέρι με την οποία θα έρθουν κοντά. Όπως κοντά θα έρθει με την Αομάμε αλλά όχι τόσο κοντά όσο θα ήθελαν και οι δύο.

Ο Μουρακάμι αποδεικνύει το μεγαλείο του και την άνεση στο να πλάθει ιστορίες και στο δεύτερο  μέρος αυτής της τριλογίας. Το ύφος δεν αλλάζει από το πρώτο βιβλίο και το παραμύθι προχωράει. Στοιχεία αντίθετα όπως ρομαντισμός – κυνικότητα, ζωή – αφαίρεση αυτής, αλήθεια – ψέματα, παρελθόν - μέλλον, θα κυριαρχήσουν και θα κρατήσουν τον αναγνώστη σε αυτόν τον παράξενο χώρο και χρόνο του 1Q84, της πόλης των γάτων και των δύο φεγγαριών.

Το τέλος του βιβλίου θα είναι απότομο υποχρεώνοντας τον αναγνώστη που του άρεσε να προχωρήσει στην ανάγνωση του τρίτου βιβλίου.

"1Q84" ΒΙΒΛΙΟ Ι, Χαρούκι Μουρακάμι

Μετά το «Out» της Νατσούο Κιρίνο, μου παρουσιάστηκε μία έλξη για την Ιαπωνική λογοτεχνία και αποφάσισα να συνεχίσω με Χαρούκι Μουρακάμι. Σε αυτό βέβαια συντέλεσαν και οι διθυραμβικές κριτικές για το «1Q84» το οποίο δεν είναι ένα αλλά τρία βιβλία, τα οποία παρουσιάζουν την ίδια ιστορία σε συνέχεια, δεν διαβάζονται δηλαδή αυτόνομα. Σε αυτή την παρουσίαση θα αναφερθούμε στο πρώτο βιβλίο, θα ακολουθήσουν οι κριτικές και για το δεύτερο και για το τρίτο και στο τέλος μία επί του συνόλου παρουσίαση του έργου.

Ο Χαρούκι Μουρακάμι ο οποίος εκτός από συγγραφέας είναι ιδιοκτήτης ενός Jazz Club αλλά και δρομέας μεγάλων αποστάσεων, θεωρείται «δυτικοποιημένος» συγγραφέας. Η γνώμη μου είναι ότι σαφώς δεν είναι εκπρόσωπος Ιαπωνικού λόγου αλλά έχει και μεγάλες διάφορες με τον μέσο Ευρωπαίο συγγραφέα και περισσότερες με τον Αμερικάνο. Πιστεύω ότι έχει ένα προσωπικό δικό του ύφος το οποίο δύσκολα περιγράφεται. Το ίδιο ισχύει και για το είδος που εκπροσωπεί το 1Q84. Εκτός από το ότι πρόκειται για μυθιστόρημα, κατά τα άλλα είναι εξαιρετικά δύσκολο να το εντάξει κανείς σε ένα συγκεκριμένο είδος. 

Οι ήρωες, η Αομάμε και ο Τάνγκο, είναι φαινομενικά δύο συνηθισμένοι άνθρωποι της αστικής Ιαπωνικής κοινωνίας άγνωστοι μεταξύ τους. Όμως ο καθένας από αυτούς κρύβει τα δικά του μυστικά και ζει όχι πάντα στην υπάρχουσα πραγματικότητα χωρίς όμως να το αντιλαμβάνεται πλήρως. Οι ιστορίες τους ξετυλίγονται ξεχωριστά, και ο Μουρακάμι μας τις αφηγείται αλυσιδωτά ένα κεφάλαιο για τον καθένα. Η συνάντηση τους φαίνεται ταυτόχρονα κοντινή αλλά και τόσο μακρινή.

Οι ιστορίες τους έχουν αγάπη, έρωτα, sex, παραθρησκευτικές οργανώσεις, πληρωμένες δολοφονίες, ιδιόρρυθμους ανθρώπους, αφηγήσεις σκοτεινού παρελθόντος, παράξενα ανθρωπάκια και άλλοτε γίνονται υπό το φώς ενός και άλλοτε δύο φεγγαριών…

Ο Μουρακάμι μας βυθίζει σε έναν δικό του κόσμο χωρίς υπερβολές που όμως έχει έντονες δόσεις σουρεαλισμού όσο και ρεαλισμού. Ισορροπεί εύστοχα ανάμεσα στις δύο αυτές διαστάσεις και τις αποτυπώνει με την περιγραφική  γραφή του χωρίς να γίνεται κουραστικός.

Οι ήρωες γίνονται μέρος της καθημερινότητας του αναγνώστη αργά άλλα σταθερά χωρίς ο συγγραφέας να το εκβιάζει. Το τέλος δημιουργεί έντονη την επιθυμία να προχωρήσει κανείς προς το δεύτερο βιβλίο για την συνέχεια.

Παρόλο που ο Μουρακάμι εμπλέκει πολλά πράγματα σε ένα βιβλίο φτάνοντας μέχρι  Ιστορικές αναφορές και ανάλυση μουσικών κομματιών κατορθώνει να είναι εξαιρετικά ξεκούραστος και σε αυτό βοηθάνε τα μικρά κεφάλαια στα οποία η υπόθεση εναλλάσσεται από τον  έναν ήρωα στον άλλο.